Rektal ozon uygulaması nedir?
T.C. Sağlık Bakanlığı Ozon Uygulama Kılavuzu’nun (yeni sekmede açılır) tanımıyla rektal insüflasyon, “tıbbi ozon cihazı ile üretilen uygun doz ve hacimdeki ozon gazının, ozona dayanıklı, tek kullanımlık steril malzemelerle rektal yoldan uygulanması işlemidir.”
Damar yolu açılmasını gerektirmeyen bir uygulamadır. Bu nedenle damar yolu bulunması güç olan veya kan alınması uygun görülmeyen hastalarda değerlendirilebilir; ancak uygunluk kararı uygulamanın planlandığı duruma ve klinik tabloya göre verilir.
Uygulama yalnızca ilgili sertifikaya sahip hekimler tarafından, Bakanlıkça yetkilendirilmiş yerlerde yapılabilir.
Hangi durumlarda uygulanması değerlendirilir?
Kılavuza göre uygulamanın değerlendirilebileceği durumların listesi için Majör Ozon Tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Kılavuzun uygun gördüğü durumlar arasında bağırsak ile ilgili başlıklar da yer alır (ülseratif kolit, Crohn hastalığı) ve kılavuz ayrıca kolit, proktit, fistül gibi durumlarda destekleyici olarak ozon uygulaması yapılabileceğini belirtir. Bu başlıklarda uygulama yolunun rektal olması klinik olarak değerlendirilebilir; karar muayene sonunda verilir.
Bir hastalığın bu listede yer alması, uygulamanın onu tedavi edeceği anlamına gelmez.
Hangi hastalarda uygulanmaz?
Aşağıda Ozon Uygulama Kılavuzu’na göre uygulama yapılamayan hasta grupları listelenmiştir:
- Glukoz-6-fosfat dehidrogenaz enzimi eksikliği olan hastalar
- Kontrolsüz hipertiroidi (Basedow-Graves tipi) olan hastalar
- Gebe hastalar
- Malign hipertansiyonu olan hastalar
- Aktif ve yoğun kanaması olan hastalar
- Derin kan pulcuğu düşüklüğü (trombositopeni) olan hastalar
- Beyin kanaması ve kalp krizi gibi hastalıkların akut dönemindeki hastalar
- Akut alkol zehirlenmesi olan hastalar
Aşağıdaki hastalarda ayrıca dikkat edilmelidir:
- Kanama ve pıhtılaşma bozukluğu bulunan hastalarda
- Kronik hastalığı olan hastalarda (genel ilaç etkileşimleri açısından)
- Damar yoluyla bakır veya demir tedavisi alan hastalarda
- Hemokromatozis hastalarında
Kılavuz uyarınca 18 yaş altındaki hastalarda, onkoloji hastalarında (tedaviden primer sorumlu uzman hekim görüşü ile), ileri yaştaki hastalarda ve kronik hastalıkların akut atak dönemindeki hastalarda uygulama ilgili uzman hekim görüşü ile yapılır.
Bölgeye özgü ek koşullar
Uygulama yapılacak bölgede şunlar varsa işlem yapılmaz:
- Aktif rektal kanama
- Bilinen kitle veya darlık
Şu durumlarda ise uygulama hekim değerlendirmesiyle planlanır:
- Aktif anal fissür, hemoroid krizi, apse veya fistül olması
- Yakın zamanda anorektal ameliyat geçirilmiş olması
- İnflamatuvar bağırsak hastalığının aktif alevlenme döneminde olması (ilgili uzman hekim görüşü alınır)
- Kolonoskopi veya benzeri girişimin planlanmış olması
Uygulama nasıl yapılır?
- Değerlendirme ve uygunluk kararı. Ayrıntılı tıbbi öykünüz (anamnez) alınır; bağırsak alışkanlıkları, anorektal şikayetler ve geçirilmiş girişimler sorgulanır.
- Bilgilendirme ve onam. İşlem, uygulama yöntemi ve olası yan etkiler yazılı ve sözlü olarak anlatılır; bilgilendirme formu doldurulup imzalanır.
- Hazırlık. Uygulama mahremiyete uygun koşullarda yapılır.
- Uygulama. Tıbbi ozon cihazı ile üretilen uygun doz ve hacimdeki ozon-oksijen karışımı, ozona dayanıklı tek kullanımlık malzemeyle rektal yoldan verilir.
- Gözlem. Hasta uygulama sonrası gözlem altında tutulur; vital bulgular kaydedilir.
Kullanılan tüm malzemeler tek kullanımlık ve ozona dayanıklıdır. Cihaz ve malzemelerin Ürün Takip Sistemi’nde kayıtlı olması zorunludur. Uygulama alanı iyi havalandırılır.
Ne kadar sürer, kaç seans gerekir?
Önceden tek bir seans sayısı verilemez; sayı ve aralık kişiye, uygulamanın planlandığı duruma ve değerlendirme sonucuna göre belirlenir. Her seansta vital bulgular, uygulanan teknik ve gözlenen yan etkiler hasta dosyasına işlenir.
Uygulama öncesinde ve sonrasında ne yapılmalı?
Öncesinde kılavuz uyarınca hafif bir öğün yemiş olarak seansa gelinmelidir. Seansta şunları bildiriniz:
- Kullandığınız tüm ilaç ve takviyelerin listesi
- Bilinen alerjileriniz
- Gebelik durumunuz
Uygulama öncesi bağırsak boşaltımına ilişkin bir hazırlık gerekip gerekmediği hekiminiz tarafından söylenir.
Sonrasında: kısa süreli gaz hissi, şişkinlik ve tuvalete gitme ihtiyacı olabilir. Size özel öneriler uygulama sonunda yazılı olarak verilir.
Riskler ve yan etkiler
Rektal uygulamaya bağlı olabilecekler: karında şişkinlik ve gaz hissi, geçici rahatsızlık hissi, tuvalete gitme ihtiyacında artış, anal bölgede tahriş, seyrek olarak küçük kanama.
Kılavuzun ozon uygulamaları için bildirdiği yan etkiler:
- Tansiyon düşüklüğü veya yüksekliği
- Kan şekeri düşüklüğü veya yüksekliği
- Partikül reaksiyonları
- Uygulama bölgesinde kaşıntı
- Uykusuzluk
- Gastrit
- Çarpıntı
- Baş dönmesi
Seyrek görülenler: hava embolisi, göz içi kanama.
Yan etkiler seans sonrasında da sürerse yeniden değerlendirme yapılır ve gerekirse uygulamaya son verilir.
Sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterir.
Ne zaman beklemeden başvurulmalı?
Bu belirtileri tedavi sürecinde yaşarsanız beklemeden hekiminizle iletişime geçiniz:
- Uygulama sonrası kanama
- Yüksek ateş
- Karında giderek artan ağrı ve gerginlik
- Anal bölgede artan ağrı, şişlik veya akıntı
Karında ani ve şiddetli ağrı, bulantı ve kusmayla birlikte gaz ve dışkı çıkışının durması, durmayan kanama, belirgin baş dönmesi, baygınlık veya bilinç değişikliğinde doğrudan acil servise başvurunuz.
Sık sorulan sorular
Rektal ozon uygulamasında ne yapılıyor?
Kılavuzun tanımıyla, tıbbi ozon cihazı ile üretilen uygun doz ve hacimdeki ozon gazı, ozona dayanıklı tek kullanımlık steril malzemelerle rektal yoldan verilir. Damar yolu açılması gerekmez.
Neden damar yolu yerine bu yol tercih ediliyor?
Uygulama yolu; uygulamanın planlandığı duruma, hastanın damar yolu durumuna ve klinik değerlendirmeye göre seçilir. Rektal uygulama damar yolu açılmasını gerektirmez. Hangi yolun uygun olduğuna hekim karar verir.
Rektal ozon hastalığımı ortadan kaldırır mı?
Hayır, böyle bir beyanda bulunulamaz. Sağlık Bakanlığı kılavuzu bunu açıkça yazar. Uygulama, sürmekte olan tedaviyi destekleme amacıyla ve hekim değerlendirmesi sonucunda uygun görülürse yapılır.
Rektal ozon uygulaması rahatsız edici mi?
Kısa süreli gaz hissi, şişkinlik ve tuvalete gitme ihtiyacı olabilir. Bu hisler kişiden kişiye değişir ve genellikle kısa sürelidir. Uygulama mahremiyete uygun koşullarda yapılır.
Hemoroidim var, uygulanabilir mi?
Hemoroid krizi, anal fissür, apse veya fistülün aktif olduğu dönemde uygulama hekim tarafından değerlendirilir. Anorektal şikayetlerinizi görüşmenin başında belirtiniz; uygunluk kararı muayene sonunda verilir.
Rektal ozon uygulamasında kaç seans gerekir?
Önceden tek bir seans sayısı verilemez. Seans sayısı ve aralığı şikayetinize ve değerlendirme sonucuna göre belirlenir.
Gebelikte rektal ozon uygulanır mı?
Hayır. Kılavuz gebeliği uygulanamayacak durumlar arasında sayar. Gebelik şüpheniz varsa görüşmenin başında belirtiniz.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ozon Uygulama Kılavuzu, Ankara, Haziran 2025. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Yayin/697 (yeni sekmede açılır)
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği, R.G. 28.04.2026 / 33237 (27.10.2014 tarihli ve 29158 sayılı yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır, Md. 19). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260428-2.htm (yeni sekmede açılır)
