Kilo yönetiminde son yıllarda gündeme gelen ilaç grubu GLP-1 reseptör agonistleridir; halk arasında “zayıflama iğnesi” olarak da anılır.
Bu yazı; bu ilaç grubunun ne olduğunu, hangi çerçevede gündeme geldiğini ve neden hekim değerlendirmesi ve takibi gerektirdiğini anlatır. Bu bir ürün önerisi değildir; kullanılacak ilaca, doza ve süreye ilişkin karar yalnızca muayene sonunda hekim tarafından verilir.
Bu ilaçlar nedir?
GLP-1 reseptör agonistleri, reçeteye tabi beşeri tıbbi ürünlerdir. Ülkemizde beşeri tıbbi ürünler ruhsatlandırılarak piyasaya sunulur ve yalnızca eczanelerden temin edilir.
Bu ilaç grubu ilk olarak tip 2 diyabet tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır; bir bölümü sonrasında obezite tedavisi için de ruhsatlandırılmıştır. Hangi ürünün hangi kullanım alanı için ruhsatlandırıldığı üründen ürüne değişir ve bu bilgi reçeteyi yazan hekimdedir.
Ürün seçimi tıbbi bir karardır ve bir internet sayfasında yapılamaz; bu nedenle bu yazıda hiçbir ürün adı geçmez.
Dünya Sağlık Örgütü ne diyor?
Dünya Sağlık Örgütü (yeni sekmede açılır), 1 Aralık 2025 tarihinde bu ilaç grubuna ilişkin bir kılavuz yayımladı. Kılavuzun temel hükümleri şunlardır:
- Erişkinlerde, gebeler hariç olmak üzere, obezitenin uzun dönem tedavisinde kullanılabilir.
- Öneri koşulludur; gerekçe olarak uzun dönem etkinlik ve güvenlilik verilerinin sınırlı olması, bırakma ve sürdürme konusundaki belirsizlikler, maliyet ve sağlık sistemlerinin hazırlık düzeyi sayılmıştır.
- İlaç tek başına obezite sorununu çözmez; sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve sağlık çalışanlarının desteğini içeren kapsamlı bir yaklaşımın parçası olarak ele alınmalıdır.
- Bu ilaçları kullanan erişkinlere yapılandırılmış beslenme ve fiziksel aktivite desteği sunulabilir.
Aynı kurum (yeni sekmede açılır), 2022 itibarıyla dünyada 2,5 milyar erişkinin fazla kilolu olduğunu, bunların 890 milyonunun obezite ile yaşadığını bildirmektedir.
Kullanım kararı nasıl verilir?
Bu ilaç grubunun kullanımı bir kilo hedefine değil, tıbbi bir değerlendirmeye dayanır. Değerlendirmede şunlar birlikte ele alınır:
- Beden kütle indeksi ve bel çevresi ölçümü
- Kan şekeri yüksekliği, tansiyon, kan yağları ve uykuyla ilgili şikayetler gibi eşlik eden hastalıklar
- Tiroid işlevleri ve hormonal değerlendirme
- Kullanılan tüm ilaçlar ve takviyeler
- Kilo alma öyküsü, beslenme düzeni, öğün aralıkları, hareket alışkanlığı
- Daha önce denenen yöntemler ve bunlara verilen yanıt
Kilo, tek başına bir tanı değildir. Kilo artışının altında değerlendirilmesi gereken bir tablo bulunabilir; tiroid işlev bozukluğu ve insülin direnci bunların başında gelir. Bu değerlendirme yapılmadan ilaç gündeme gelmez.
Bu sürecin ayrıntılarını Kilo ve Metabolizma Yönetimi ile İnsülin Direnci sayfalarından okuyabilirsiniz.
Neden hekim takibi gerekiyor?
1. Uygunluk kararı muayeneyle verilir. Bu ilaç grubu herkese uygun değildir. Kimlerde kullanılmadığını GLP-1 Grubu İlaçlar Kimlere Uygun Değildir? yazısından okuyabilirsiniz.
2. Yan etkiler izlenir. En sık bildirilen yan etkiler mide-bağırsak sistemiyle ilgilidir: bulantı, kusma, ishal veya kabızlık, karın ağrısı ve iştahsızlık görülebilir. Bunların şiddeti kişiye göre değişir ve bir bölümü zamanla azalır. Daha seyrek görülen ancak ciddi durumlar da bildirilmiştir; bu nedenle ortaya çıkan her şikayeti hekiminize bildiriniz.
3. Diğer ilaçlarla etkileşim değerlendirilir. Özellikle kan şekerini düşüren ilaç kullananlarda doz ayarlaması gerekebilir; aksi halde kan şekeri düşüklüğü görülebilir. Bu nedenle kullandığınız tüm ilaçların ve takviyelerin listesi görüşmede istenir.
4. Beslenme ve kas kütlesi takip edilir. Yeterli protein alımı, sıvı alımı ve hareket düzeni takibin ayrılmaz parçasıdır. Bu olmadan kilo kaybının bir bölümü kas dokusundan olabilir.
Ne beklenmemelidir?
- Bu ilaçlar beslenme ve hareket düzeninin yerine geçmez. Dünya Sağlık Örgütü kılavuzunun açık ifadesiyle, ilaç tek başına çözüm değildir.
- Sonuç kişiden kişiye değişir. Kimin ne ölçüde yanıt vereceği önceden söylenemez.
- Bir kilo hedefi ya da süre taahhüdü verilemez.
- İlaç bırakıldığında ne olacağının önceden konuşulması gerekir; ayrıntısını GLP-1 Grubu İlaç Bırakıldığında Ne Olur? yazısından okuyabilirsiniz.
Nasıl temin edilir?
Bu ilaçlar yalnızca hekim reçetesiyle ve eczaneden temin edilir.
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (yeni sekmede açılır) bu konuda açıktır: “Ülkemizde ilaç almanın tek yasal ve güvenli yolu ilaçlarınızı eczanelerden almaktır.” Aynı kurum, “İnternet, telefon ve benzeri yollarla alınan ilaçlar Sağlık Bakanlığı güvencesi dışındadır” demektedir.
Bu konunun ayrıntısını Reçetesiz Temin Edilen Kilo İlaçları Neden Riskli? yazısından okuyabilirsiniz.
Ne zaman beklemeden hekime başvurulmalı?
Bu belirtileri tedavi sürecinde yaşarsanız beklemeden hekiminizle iletişime geçiniz:
- Geçmeyen kusma ve ağız kuruluğu, idrar azalması, baş dönmesi gibi sıvı kaybı belirtileri
- Terleme, titreme, çarpıntı ve ani açlık gibi kan şekeri düşüklüğü belirtileri
- Yutma güçlüğü veya boğazda takılma hissi
- Boyunda şişlik veya ses kısıklığı
- Görmede değişiklik
- Yaygın döküntü, kaşıntı
Şiddetli, geçmeyen ve özellikle sırta vuran karın ağrısı, nefes darlığı, yüzde veya dilde şişme, bilinç değişikliği veya bayılma durumunda doğrudan acil servise başvurunuz.
Sık sorulan sorular
GLP-1 grubu ilaçlar reçetesiz alınabilir mi?
Hayır. Bu ilaçlar reçeteye tabidir ve yalnızca eczanelerden temin edilir. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, ülkemizde ilaç almanın tek yasal ve güvenli yolunun eczaneler olduğunu; internet, telefon ve benzeri yollarla alınan ilaçların Sağlık Bakanlığı güvencesi dışında olduğunu belirtmektedir.
Bu ilaçları kullanmak için ne kadar kilolu olmak gerekir?
Bunun cevabı net bir sayıyla verilemez. Uygunluk kararı beden kütle indeksi, bel çevresi, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve laboratuvar değerlendirmesi birlikte ele alınarak muayene sonunda verilir.
İlaç kullanırken diyet yapmam gerekir mi?
Dünya Sağlık Örgütü kılavuzu, bu ilaçları kullanan erişkinlere yapılandırılmış beslenme ve fiziksel aktivite desteği sunulabileceğini belirtir ve ilacın tek başına çözüm olmadığının altını çizer. Beslenme ve hareket düzeni takibin ayrılmaz parçasıdır.
Kilomun altında başka bir neden olabilir mi?
Evet. Kilo tek başına bir tanı değildir; kilo artışının altında değerlendirilmesi gereken bir tablo bulunabilir. Tiroid işlev bozukluğu ve insülin direnci bunların başında gelir ve ilaç gündeme gelmeden önce değerlendirilir.
Gebelikte kullanılır mı?
Dünya Sağlık Örgütü kılavuzu, bu tedavilerin gebeler hariç olmak üzere erişkinlerde kullanılabileceğini belirtmektedir. Gebelik planınız varsa veya gebe olma ihtimaliniz bulunuyorsa bunu görüşmenin başında belirtiniz.
Ne kadar süre kullanılır?
Önceden net bir süre verilemez. Dünya Sağlık Örgütü, önerisinin koşullu olduğunu; uzun dönem etkinlik ve güvenlilik verileri ile bırakma ve sürdürmeye ilişkin belirsizliklerin bunun gerekçeleri arasında olduğunu belirtir. Süre, takip sürecinde hekim tarafından belirlenir.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü, WHO issues global guideline on the use of GLP-1 medicines in treating obesity, 1 Aralık 2025. https://www.who.int/news/item/01-12-2025-who-issues-global-guideline-on-the-use-of-glp-1-medicines-in-treating-obesity (yeni sekmede açılır)
- Dünya Sağlık Örgütü, Obesity and overweight bilgi notu, 8 Aralık 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight (yeni sekmede açılır)
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Kaçak/Sahte Ürünler. https://www.titck.gov.tr/faaliyetalanlari/denetim/kacak-sahte-urunler (yeni sekmede açılır)
