Kilo yönetiminde kullanılan GLP-1 reseptör agonistleri herkese uygun değildir.
Bu yazı bir uygunluk testi değildir. Aşağıdaki başlıkların hiçbiri sizde bulunmasa da bu, ilacın size uygun olduğu anlamına gelmez. Uygunluk kararı yalnızca muayene ve laboratuvar değerlendirmesi sonunda hekim tarafından verilir.
Kullanılmadığı durumlar
Gebelik. Dünya Sağlık Örgütü (yeni sekmede açılır), 1 Aralık 2025 tarihli kılavuzunda bu tedavilerin gebeler hariç olmak üzere erişkinlerde kullanılabileceğini belirtmektedir. Gebelik planınız varsa veya gebe olma ihtimaliniz bulunuyorsa bunu görüşmenin başında belirtiniz.
Emzirme dönemi. Bu dönemde uygunluk ayrıca değerlendirilir.
18 yaş altı. Dünya Sağlık Örgütü kılavuzu erişkinler için düzenlenmiştir.
Kullanılacak ürüne veya bileşenlerine karşı alerji öyküsü bulunanlar.
Kendisinde veya ailesinde belirli tiroid ve endokrin tümör öyküsü bulunanlar. Bu grup, bazı ürünlerin kullanım bilgilerinde ayrıca belirtilmektedir; öykünüzü görüşmede bildiriniz.
Pankreas iltihabı (pankreatit) öyküsü bulunanlar. İlgili uzman hekim görüşüyle değerlendirilir.
Önce değerlendirilmesi gereken durumlar
Aşağıdaki durumlar tek başına “kullanılamaz” anlamına gelmez; önce değerlendirilmeleri gerekir.
Sindirim sistemi
- Mide boşalmasının yavaş olduğu bilinen hastalarda
- Süregelen bulantı, kusma veya yutma güçlüğü olan hastalarda
- Safra kesesi hastalığı ve safra taşı öyküsü bulunan hastalarda
- Bağırsak hastalığı tanısı bulunan hastalarda
Metabolizma ve hormonlar
- Kan şekerini düşüren, özellikle insülin veya insülin salgısını artıran ilaçları kullanan hastalarda (doz ayarlaması gerekebilir, aksi halde kan şekeri düşüklüğü görülebilir)
- Tiroid işlev bozukluğu bulunan hastalarda
- Kan şekeri kontrolü sağlanamayan hastalarda
Göz
- İleri düzeyde diyabete bağlı göz tutulumu bulunan hastalarda (hızlı kan şekeri düzelmesi göz tablosunu etkileyebileceği için göz hastalıkları değerlendirmesi gerekir)
Böbrek ve karaciğer
- İleri böbrek yetmezliği olan hastalarda (sıvı kaybı böbrek işlevlerini etkileyebilir)
- İleri karaciğer yetmezliği olan hastalarda
Beslenme ve genel durum
- Yeme davranışı bozukluğu tanısı veya bu yönde şikayeti olan hastalarda (öncelik ilgili uzmanlık alanındadır)
- Beslenmesi yetersiz olan veya istemsiz kilo kaybı bulunan hastalarda (istemsiz kilo kaybı ayrıca araştırılması gereken bir bulgudur)
- İleri yaştaki ve kas kütlesi düşük olan hastalarda
Diğer
- Yakın zamanda cerrahi girişim planlanan hastalarda (aç kalma süresi ve mide içeriği açısından ilaç kullanımı anestezi hekimine bildirilmelidir)
- Aktif enfeksiyon veya ateşli hastalık dönemindeki hastalarda (planlama ertelenebilir)
- Kullanılan diğer ilaçlarla etkileşim ihtimali bulunan hastalarda
Görüşmede belirtilmesi gerekenler
Uygunluk değerlendirmesinin doğru yapılabilmesi için şunları getiriniz veya belirtiniz:
- Kullandığınız tüm ilaçların kutuları veya dozlu listesi
- Kullandığınız vitamin, mineral ve bitkisel ürünlerin listesi; ayrıntısını Takviye Kullanımını Hekime Bildirmek yazısından okuyabilirsiniz
- Son bir yıla ait tahlil sonuçlarınız
- Geçirilmiş ameliyatlar, özellikle mide, safra kesesi ve bağırsak ameliyatları
- Ailenizdeki tiroid ve endokrin hastalık öyküsü
- Bilinen alerjileriniz
- Gebelik ve emzirme durumunuz
- Daha önce bu ilaç grubunu kullandıysanız ne zaman ve ne kadar süre kullandığınız, neden bıraktığınız
Muayeneye hazırlığın genel çerçevesini Muayeneye Hazırlık: Yanınızda Ne Götürmelisiniz? yazısından okuyabilirsiniz.
Kullanım sırasında neler takip edilir?
Uygunluk kararı verildikten sonra süreç kendi haline bırakılmaz, takip edilir. Takipte bunlar izlenir:
- Kilo, bel çevresi ve tansiyon ölçümleri
- Kan şekeri, kan yağları, böbrek ve karaciğer işlevleri
- Ortaya çıkan yan etkiler ve şiddeti
- Beslenme yeterliliği ve kas kütlesi
- Kullanılan diğer ilaçların dozlarının gözden geçirilmesi
Ne zaman beklemeden hekime başvurulmalı?
Bu belirtileri tedavi sürecinde yaşarsanız beklemeden hekiminizle iletişime geçiniz:
- Geçmeyen kusma ve ağız kuruluğu, idrar azalması, baş dönmesi gibi sıvı kaybı belirtileri
- Terleme, titreme, çarpıntı ve ani açlık gibi kan şekeri düşüklüğü belirtileri
- Sağ üst karın bölgesinde ağrı, gözlerde veya ciltte sararma
- Boyunda şişlik veya ses kısıklığı
- Görmede değişiklik
- Yutma güçlüğü veya boğazda takılma hissi
- Yaygın döküntü, kaşıntı
Şiddetli, geçmeyen ve özellikle sırta vuran karın ağrısı, nefes darlığı, yüzde veya dilde şişme, bilinç değişikliği veya bayılma durumunda doğrudan acil servise başvurunuz.
Sık sorulan sorular
Bu listede olmamam ilacın bana uygun olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Bu yazı bir uygunluk testi değildir. Listedeki başlıkların hiçbiri sizde bulunmasa da uygunluk kararı yalnızca muayene ve laboratuvar değerlendirmesi sonunda hekim tarafından verilir.
Gebelikte veya emzirirken kullanılır mı?
Dünya Sağlık Örgütü kılavuzu (yeni sekmede açılır), bu tedavilerin gebeler hariç olmak üzere erişkinlerde kullanılabileceğini belirtmektedir. Emzirme döneminde uygunluk ayrıca değerlendirilir. Gebelik planınız varsa bunu görüşmenin başında belirtiniz.
Şeker ilacı kullanıyorum, birlikte kullanılabilir mi?
Kan şekerini düşüren ilaç kullananlarda (özellikle insülin veya insülin salgısını artıran ilaçlarda) doz ayarlaması gerekebilir; aksi halde kan şekeri düşüklüğü görülebilir. Bu değerlendirme hekim tarafından yapılır; ilaçlarınızı kendi kararınızla değiştirmeyiniz.
Safra kesemde taş var, kullanılır mı?
Safra kesesi hastalığı ve safra taşı öyküsü, önce değerlendirilmesi gereken başlıklar arasındadır. Öykünüzü görüşmede belirtiniz.
Ameliyat olacağım, ilacı kullandığımı söylemem gerekir mi?
Evet. Bu bilginin anestezi hekimine bildirilmesi gerekir; anestezi öncesi aç kalma süresi ve mide içeriği açısından önemlidir. Cerrahi girişim planlanıyorsa bunu hem cerrahınıza hem anestezi hekiminize belirtiniz.
Ailemde tiroid hastalığı var, engel mi?
Kendisinde veya ailesinde belirli tiroid ve endokrin tümör öyküsü bulunanlar, bazı ürünlerin kullanım bilgilerinde ayrıca belirtilen gruptur. Aile öykünüzü görüşmede bildiriniz; değerlendirme hekim tarafından yapılır.
İstemsiz kilo kaybım var, yine de kullanabilir miyim?
İstemsiz kilo kaybı ayrıca araştırılması gereken bir bulgudur. Beslenmesi yetersiz olanlarda ve istemsiz kilo kaybı bulunanlarda önce bu durumun değerlendirilmesi gerekir.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü, WHO issues global guideline on the use of GLP-1 medicines in treating obesity, 1 Aralık 2025. https://www.who.int/news/item/01-12-2025-who-issues-global-guideline-on-the-use-of-glp-1-medicines-in-treating-obesity (yeni sekmede açılır)
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Kaçak/Sahte Ürünler. https://www.titck.gov.tr/faaliyetalanlari/denetim/kacak-sahte-urunler (yeni sekmede açılır)
