Muayeneye giderken kullandığınız tüm ilaçların ve takviyelerin listesini (tercihen kutularını), son bir yıla ait tahlil ve görüntüleme sonuçlarını, varsa hastane çıkış özetlerinizi (epikriz) ve ameliyat raporlarını ve bilinen alerjilerinizi götürmeniz gerekir. Bu hazırlık, görüşmenin şikayetinize ayrılan bölümünü uzatır.
Muayene süresinin önemli bir bölümü, hatırlanmaya çalışılan bilgilere gidebilir: ilacın adı, tahlilin ne zaman yapıldığı, ameliyatın hangi yıl olduğu. Bu bilgiler önceden hazırlandığında, görüşme doğrudan şikayetin değerlendirilmesine ayrılır.
Bunun bir güvenlik boyutu da vardır. Dünya Sağlık Örgütü (yeni sekmede açılır), ilaçla ilişkili zararın her 30 hastadan birini etkilediğini ve hastanın bilgilendirilip sürece katılmasının zarar yükünü yüzde 15’e varan oranda azaltabileceğini bildirmektedir.
Yanınızda götürmeniz gerekenler
1. İlaç listesi veya kutuları Kullandığınız tüm ilaçların adını ve dozunu yazınız. Kutuları getirmek, hatırlamaya çalışmaktan daha güvenilirdir. Düzensiz kullandığınız ilaçlar da listeye dahildir.
2. Vitamin, mineral ve bitkisel ürünlerin listesi Bunlar reçeteyle alınmadığı için çoğu zaman söylenmez. Ancak kullandığınız ilaçlarla etkileşebilir ve laboratuvar sonuçlarını etkileyebilirler; listesini veya kutularını yanınıza alınız. Ayrıntı için takviye kullanımı yazımıza bakabilirsiniz.
3. Son bir yıla ait tahlil ve görüntüleme sonuçları Kağıt çıktı veya erişim bilgisi yeterlidir. Önceki sonuçlar, değerlerin seyrini gösterdiği için tek bir yeni sonuçtan daha fazla bilgi verir ve gereksiz tekrarı önler.
4. Epikriz, ameliyat ve işlem raporları Yatış yaptıysanız veya ameliyat geçirdiyseniz bu raporları da getiriniz.
5. Bilinen alerjileriniz İlaç, gıda ve temas alerjilerinizi not ediniz.
6. Düzenli ölçüm kayıtlarınız Tansiyon veya kan şekeri ölçümü yapıyorsanız kayıtlarınızı getiriniz. Ölçüm yönteminiz için ev tipi tansiyon ölçümü yazımıza bakabilirsiniz. Dünya Sağlık Örgütü, yüksek tansiyonu küresel ölçekte önde gelen metabolik risk etkeni olarak bildirmekte ve bulaşıcı olmayan hastalıklara (yeni sekmede açılır) bağlı küresel ölümlerin yüzde 25’inin bu etkene atfedildiğini belirtmektedir.
7. Yazılı soru listeniz Sormak istediklerinizi önceden yazmak, görüşme sonunda unutulmasını önler.
Şikayetinizi anlatırken nelere değinmelisiniz?
- Ne zaman başladı? Yaklaşık tarih yeterlidir.
- Nasıl seyrediyor? Sürekli mi, aralıklı mı? Artıyor mu, aynı mı?
- Neyle artıyor, neyle azalıyor?
- Eşlik eden başka belirti var mı? Kilo değişimi, ateş, uyku düzeni.
- Daha önce bunun için ne yaptınız? Kullandığınız ilaç, başvurduğunuz hekim, yapılan tetkik.
- Günlük yaşamınızı nasıl etkiliyor?
Hangi hastalarda hazırlık farklıdır?
Aşağıdaki durumlarda hazırlık farklı ilerler.
- Aç gelinmesi istenen tetkiki olan hastalarda (kaç saat aç kalınacağı randevu alınırken sorulur; kendi kararınızla uzun süre aç kalmayınız)
- Şeker hastalığı olan hastalarda (uzun açlık uygun olmayabilir; ilaç ve öğün düzeni hekimle konuşulur)
- Gebelik veya gebelik şüphesi olan hastalarda (bu durum görüşmenin başında belirtilmelidir)
- Kan sulandırıcı kullanan hastalarda (işlem planlanıyorsa ilaç düzeni önceden konuşulur)
- Kendini ifade etmekte zorlanan hastalarda (ilaç ve öykü bilgisine hakim bir yakının refakat etmesi yararlıdır)
- 18 yaş altındaki hastalarda (değerlendirme çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığının alanındadır; bu içerik erişkinler için hazırlanmıştır)
Dikkat edilmesi gerekenler
Eksik bilgi değerlendirmeyi eksik bırakır. Söylenmeyen bir takviye veya hatırlanmayan bir ilaç, sonuçların farklı değerlendirilmesine yol açabilir.
Tahlil sonucunuzu kendiniz değerlendirmeye çalışmayınız. Laboratuvar sınır değerleri kuruma göre farklılık gösterebilir ve sonuçlar şikayet ile muayene bulgusuyla birlikte anlam kazanır.
İnternette okuduğunuz bilgiyle tedavinizi değiştirmeyiniz. Merak ettiğiniz bilgiyi görüşmede sormanız daha güvenlidir.
Randevunuzu ilaçlarınız bitmeden alınız. İlaca ara verilmesi, takibin bozulmasına yol açabilir.
Sonuçlar kişiden kişiye değişir.
Hangi durumlarda randevuyu beklemeden acil servise gidilmelidir?
- Göğüs ağrısı veya nefes darlığı
- Ani güç kaybı, konuşma bozukluğu veya yüzde kayma
- Bilinç değişikliği veya baygınlık
- Kontrolsüz kanama
- Yüksek ateşle seyreden ağır tablo
- Şiddetli ve ani başlayan karın ağrısı
Sık sorulan sorular
Eski tahlillerimi getirmem gerçekten gerekli mi?
Evet. Önceki sonuçlar değerlerin seyrini gösterir; tek bir güncel sonuç yalnızca bir anı gösterir. Ayrıca elinizde yakın tarihli sonuç varsa aynı tetkiklerin gereksiz tekrarı önlenir.
İlaç kutularını getirmek şart mı?
Şart değil ancak en pratik yoldur. Ad, etken madde ve doz kutunun üzerinde yazdığı için hatırlamaya çalışmaktan daha güvenilirdir. Kutu getiremiyorsanız fotoğrafını çekmeniz de yeterlidir.
Tetkik öncesi aç kalmam gerekir mi?
Bu, istenecek tetkiklere göre değişir. Randevu alırken sorunuz. Şeker hastalığınız varsa uzun açlık uygun olmayabilir; bunu randevu alırken belirtiniz.
Görüşmede soru sormak uygun mu?
Evet, teşvik edilir. Sormak istediklerinizi önceden yazmanız, görüşme sonunda unutulmasını önler. Anlamadığınız bir noktayı tekrar sormanız da uygundur.
Yanımda birinin gelmesi gerekir mi?
Zorunlu değildir. Ancak kendinizi ifade etmekte zorlanıyorsanız veya ilaç ve hastalık öykünüz karmaşıksa, bu bilgilere hakim bir yakınınızın gelmesi değerlendirmeye katkı sağlar.
Görüşme sonunda bana ne verilir?
Görüşmenin sonunda size yazılı bir plan verilir. Bu planda istenecek tetkikler, beslenme ve hareket düzenine ilişkin öneriler, ilaç kullanımında bir değişiklik yapıldıysa bu değişiklik ve bir sonraki kontrolün zamanı yer alır.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü, Patient safety bilgi notu, 11 Eylül 2023. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/patient-safety (yeni sekmede açılır)
- Dünya Sağlık Örgütü, Noncommunicable diseases bilgi notu, 25 Eylül 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases (yeni sekmede açılır)
