Kilo yönetiminde kullanılan GLP-1 reseptör agonistleri (halk arasındaki adıyla “zayıflama iğnesi”) reçeteye tabi ilaçlardır. Buna rağmen güvenilir olmayan kaynaklar tarafından reçetesiz ve yetkisiz şekilde satıldıklarına rastlanmaktadır.
Bu yazı; bu yolla temin etmenin neden riskli olduğunu ve elinizdeki ilacın yasal tedarik zincirinden gelip gelmediğini nasıl kontrol edebileceğinizi anlatır.
İlaç temin ederken nelere dikkat edilmelidir?
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun (yeni sekmede açılır) ifadesi açıktır:
“Ülkemizde ilaç almanın tek yasal ve güvenli yolu ilaçlarınızı eczanelerden almaktır.”
“İnternet, telefon ve benzeri yollarla alınan ilaçlar Sağlık Bakanlığı güvencesi dışındadır.”
Aynı kurum, sahte ilaç kullanımının hem kişinin kendi sağlığını hem de aile bireylerinin sağlığını tehdit ettiğini belirtmektedir.
Eczane dışından temin edilen bir ilacın içeriği, dozu, saklama koşulu ve gerçek olup olmadığı hiçbir kurum tarafından güvence altına alınmamıştır.
Riskler nelerdir?
1. İçeriğin bilinmemesi
Kutunun üzerinde ne yazdığı, içindekinin ne olduğunu göstermez. Yasal tedarik zinciri dışındaki bir üründe içeriğin hiç bulunmaması, farklı bir madde bulunması veya beklenenden farklı miktarda bulunması mümkündür.
2. Doz hatası olması
Bu ilaç grubunda doz, hekim tarafından kişiye göre belirlenir ve kademeli olarak ayarlanır. Yanlış dozla başlanması ya da doz artışının hekim kontrolü olmadan yapılması, mide-bağırsak yan etkilerinin şiddetlenmesine ve sıvı kaybına yol açabilir.
3. Saklama koşullarının bilinmemesi
Bu ürünlerin belirli sıcaklık aralığında saklanması gerekir. Kargo, elden teslim veya uygun olmayan koşullarda bekletilme durumunda ürünün ne hale geldiği bilinemez. Uygun saklanmamış bir ilacın dışarıdan bakarak anlaşılması mümkün değildir.
4. Değerlendirme yapılmamış olması
Reçetesiz temin edildiğinde şu adımların hiçbiri yapılmamış olur:
- Uygun olup olmadığınızın belirlenmesi
- Kullandığınız diğer ilaçlarla, özellikle kan şekerini düşüren ilaçlarla etkileşimin değerlendirilmesi
- Laboratuvar değerlendirmesi
- Kilo artışının altında başka bir tablo bulunup bulunmadığının araştırılması
- Yan etkilerin izlenmesi ve ortaya çıktığında yönetilmesi
Bu ilaç grubunun kimlerde kullanılmadığını GLP-1 Grubu İlaçlar Kimlere Uygun Değildir? yazısından okuyabilirsiniz.
5. Sorun çıktığında kayıt bulunmaması
Bir yan etki geliştiğinde, hangi ürünü hangi dozda kullandığınıza dair güvenilir bir kayıt bulunmaz. Bu, acil serviste değerlendirmeyi de zorlaştırır.
Elinizdeki ilacın yasal tedarik zincirinden geldiğini nasıl anlarsınız?
- Eczaneden ve reçeteyle alınmış olmalıdır. Yasal tedarik zincirinin dışına çıkmamış olmasının tek güvencesi budur.
- Kutunun üzerinde karekod bulunmalıdır. Ülkemizde ilaçlar İlaç Takip Sistemi üzerinden izlenir; eczaneden alınan ilaç bu sisteme kayıtlıdır.
- Ambalajın açılmış, etiketi değiştirilmiş veya üzerindeki bilgileri okunamaz halde olmaması gerekir.
- Türkçe kullanma talimatı bulunmalıdır.
- Fiyatın beklenenden düşük olması bir güven işareti değil, uyarı işaretidir.
Şüpheniz varsa aldığınız eczaneye danışınız. Sahte ilaç şüphesi, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna sahteilac@titck.gov.tr adresi üzerinden bildirilebilir.
Sık karşılaşılan yanlış düşünceler
“Tanıdığım kullandı, ona bir şey olmadı.” Bu ilaç grubunun uygunluğu kişiye göre belirlenir. Bir kişide sorun çıkmaması, başkasında da çıkmayacağı anlamına gelmez; kullanılan diğer ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar farklıdır.
“Zaten aynı ilaç, sadece eczane fiyatı yüksek.” Yasal tedarik zinciri dışındaki bir ürünün aynı ilaç olduğunu gösteren hiçbir kayıt yoktur. Fiyat farkı, ürünün doğruluğunun güvencesi değildir.
“Az miktarda kullanacağım, zararı olmaz.” Miktarın azlığı, içeriğin bilinmemesini ve etkileşim riskini ortadan kaldırmaz.
“İnternetten reçete de alıyorum.” Muayene yapılmadan verilen bir belge, tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez.
Zaten reçetesiz kullandıysanız ne yapmalısınız?
- Kullanmayı bırakıp bırakmayacağınıza kendi başınıza karar vermeyiniz; hekime başvurunuz.
- Kutuyu, varsa kullanma talimatını ve kalan ürünü yanınızda getiriniz.
- Ne zaman başladığınızı, hangi sıklıkta ve ne kadar kullandığınızı yazılı olarak not ediniz.
- Kullandığınız diğer tüm ilaç ve takviyelerin listesini getiriniz.
Bu bilgiyi hekimden saklamayınız. Değerlendirme, ancak ne kullanıldığı bilindiğinde doğru yapılabilir.
Ne zaman beklemeden hekime başvurulmalı?
Bu belirtileri tedavi sürecinde yaşarsanız beklemeden hekiminizle iletişime geçiniz:
- Geçmeyen kusma ve ağız kuruluğu, idrar azalması, baş dönmesi gibi sıvı kaybı belirtileri
- Terleme, titreme, çarpıntı ve ani açlık gibi kan şekeri düşüklüğü belirtileri
- Uygulama yerinde şişlik, kızarıklık, ısı artışı veya akıntı
- Yüksek ateş
- Yaygın döküntü, kaşıntı
Şiddetli, geçmeyen ve özellikle sırta vuran karın ağrısı, nefes darlığı, yüzde veya dilde şişme, bilinç değişikliği veya bayılma durumunda doğrudan acil servise başvurunuz.
Sık sorulan sorular
İnternetten ilaç satın almak yasal mı?
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, ülkemizde ilaç almanın tek yasal ve güvenli yolunun eczaneler olduğunu belirtir. Aynı kurum, internet, telefon ve benzeri yollarla alınan ilaçların Sağlık Bakanlığı güvencesi dışında olduğunu bildirmektedir.
Aldığım ilacın sahte olup olmadığını nasıl anlarım?
Dışarıdan bakarak anlamak güvenilir değildir. Tek güvence, ilacın reçeteyle ve eczaneden alınmış olmasıdır; ülkemizde ilaçlar İlaç Takip Sistemi üzerinden izlenir. Şüpheniz varsa eczanenize danışınız; sahte ilaç şüphesi sahteilac@titck.gov.tr adresine bildirilebilir.
Ucuz bulduğum ürün neden riskli olsun?
Yasal tedarik zinciri dışındaki bir üründe içeriğin, dozun ve saklama koşulunun ne olduğu bilinemez. Düşük fiyat, ürünün doğruluğunun güvencesi değildir; aksine dikkat edilmesi gereken bir işarettir.
Reçetesiz kullandım, hekime söylemem gerekir mi?
Evet. Değerlendirme ancak ne kullanıldığı bilindiğinde doğru yapılabilir. Kutuyu, varsa kullanma talimatını ve kalan ürünü yanınızda getiriniz; ne zaman başladığınızı ve hangi sıklıkta kullandığınızı not ediniz.
Reçetesiz temin ettiğim ilacı kendi başıma bırakabilir miyim?
Bırakma kararını kendi başınıza vermeyiniz; hekime başvurunuz. İlacın bırakılmasından sonraki süreci GLP-1 Grubu İlaç Bırakıldığında Ne Olur? yazısından okuyabilirsiniz.
Yurt dışından getirilen ürünler güvenli mi?
Yasal tedarik zincirinin dışından temin edilen hiçbir ürün için içerik, doz ve saklama koşulu güvencesi bulunmaz. Bu, ürünün nereden geldiğinden bağımsız olarak geçerlidir.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, Kaçak/Sahte Ürünler. https://www.titck.gov.tr/faaliyetalanlari/denetim/kacak-sahte-urunler (yeni sekmede açılır)
- Dünya Sağlık Örgütü, WHO issues global guideline on the use of GLP-1 medicines in treating obesity, 1 Aralık 2025. https://www.who.int/news/item/01-12-2025-who-issues-global-guideline-on-the-use-of-glp-1-medicines-in-treating-obesity (yeni sekmede açılır)
