El mezoterapisi nedir?
El mezoterapisi, mezoterapi uygulamasının elin üstündeki cilde uygulanan biçimidir. T.C. Sağlık Bakanlığı Mezoterapi Uygulama Kılavuzu’nun (yeni sekmede açılır) tanımıyla mezoterapi, “bitkisel ya da farmakolojik ürünlerin küçük dozlarda, bölgesel olarak ve özel iğne teknikleriyle cildin katmanlarına seanslar halinde enjekte edilerek” uygulanan bir yöntemdir.
Elin üstündeki cilt incedir, yüzeysel damarlar ve tendonlar bulundurur. Eller vücudun güneşe en açık bölgelerinden biridir ve gün içinde sık yıkanır. Bu üç özellik hem uygulamanın planlanmasını hem sonrasındaki bakımı etkiler.
Uygulama yalnızca ilgili sertifikaya sahip hekimler tarafından, Bakanlıkça yetkilendirilmiş yerlerde (yeni sekmede açılır) yapılabilir.
Uygulama öncesinde ne değerlendirilir?
Elin üstündeki lekeler farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Yeni çıkan, büyüyen, rengi veya sınırı değişen bir leke varsa önce dermatoloji değerlendirmesi gerekir; bu uygulama o değerlendirmenin yerine geçmez.
Ayrıca şunlar sorgulanır:
- Ellerde uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı (sinir sıkışması açısından)
- Eklem şişliği, sabah tutukluğu (kas ve eklem değerlendirmesi gerekebilir)
- Tiroid işlevi ve kansızlık (tırnak ve cilt değişiklikleriyle birlikte seyredebilir)
- Meslek gereği kimyasal veya su teması
Hangi hastalarda uygulanmaz?
Aşağıda Mezoterapi Uygulama Kılavuzu’na göre uygulama yapılamayan hasta grupları listelenmiştir:
- Gebelik ve emzirme dönemindeki hastalarda
- 18 yaş altındaki hastalarda
- Uygulama bölgesinde enfeksiyon, açık yara veya döküntü bulunan hastalarda
- İnflamatuar cilt hastalığı ve rozaseası (gül hastalığı) olan hastalarda
- Kan basıncı veya kan şekeri kontrolü sağlanamayan hastalarda
- İleri derece kalp yetmezliği ve/veya kalp krizi öyküsü olan hastalarda
- İleri derece karaciğer ve/veya böbrek yetmezliği olan hastalarda
- Varfarin kullanan hastalarda
- Kullanılacak ürüne karşı alerji öyküsü olan hastalarda ve ilaç etkileşimi bulunan hastalarda
- Epilepsi öyküsü (remisyon döneminde olmayan) bulunan hastalarda
- Eklem enfeksiyonu (septik artrit) olan hastalarda ve romatizmal hastalığı aktif evrede olan hastalarda
- Felç (serebrovasküler olay) öyküsü olan hastalarda ve kanama bozukluğu (kanama diyatezi) olan hastalarda
- Beden kütle indeksi 30’un üzerinde olan hastalarda
- AIDS tanısı bulunan hastalarda
Özellikli gruplar: onkoloji hastalarında, ileri yaştaki hastalarda ve kronik hastalıkların akut atak dönemindeki hastalarda uygulama ilgili uzman hekim görüşü ile yapılır.
Bölgeye özgü ek koşullar
Uygulama yapılacak bölgede şunlar varsa işlem yapılmaz:
- Egzama, kontakt dermatit veya aktif cilt hastalığı
- Lenf ödemi (özellikle meme ameliyatı sonrası aynı taraf kolda)
- Fistül veya damar yolu girişimi
Şu durumlarda ise uygulama hekim değerlendirmesiyle planlanır:
- Nedeni araştırılmamış leke veya ben olması (önce dermatoloji değerlendirmesi gerekir)
- El bölgesinde his kaybı olması
Aktif eklem iltihabı varsa uygulama ertelenir.
Uygulama nasıl yapılır?
- Değerlendirme. El muayenesi yapılır; lekeler, eklem bulguları, his ve dolaşım değerlendirilir. Kullanılan ilaçlar ve alerji öyküsü kaydedilir. Kan basıncı ve nabız ölçülür.
- Bilgilendirme ve onam. Bölgeye özgü riskler anlatılır; form imzalanır.
- Hazırlık. Ellerde krem ve oje bulunmamalıdır; takı ve yüzükler çıkarılır. Bölge dezenfekte edilir.
- Uygulama. Ürün, yüzeysel damarlar ve tendonlar gözetilerek, uygun derinlikte uygulanır.
- Gözlem. Vital bulgular ve gözlenen yan etkiler dosyaya işlenir.
Ne kadar sürer, kaç seans gerekir?
Kılavuz, ağrı yönetimi dışındaki uygulamalarda seans aralıklarının 1 ile 3 hafta arasında olduğunu belirtir. Önceden tek bir seans sayısı verilemez.
Uygulama öncesinde ve sonrasında ne yapılmalı?
Öncesinde bildiriniz:
- Kullandığınız tüm ilaç ve takviyelerin listesi (özellikle kan sulandırıcılar)
- Gebelik durumunuz
Uygulamaya ellerde krem ve oje olmadan geliniz; yüzük ve bileklik uygulama öncesinde çıkarılır.
Sonrasında:
- Elin üstünde morarma ve şişlik olabilir; eller sık kullanıldığı ve yıkandığı için iyileşme bu bölgede biraz daha fark edilir olabilir
- Uygulama günü elleri sık yıkamaktan, deterjanla temastan ve eldivensiz temizlik işinden kaçınılması önerilir
- Güneş koruması bu bölgede özellikle önemlidir; eller vücudun en açıkta olan bölgelerindendir
- Kılavuz, ilk 72 saatteki hafif ödemi beklenen bir durum olarak tanımlar
Riskler ve yan etkiler
Bu bölgede ayrıca dikkat gerektirenler
- Yüzeysel damarların zedelenmesine bağlı morarma
- Elin üstünde geçici şişlik nedeniyle parmak hareketlerinde kısıtlanma hissi
- Takı sıkışması
- Uygulama bölgesinin sık kullanım nedeniyle tahriş olması
Kılavuzun bildirdiği istenmeyen durumlar şu başlıklarda toplanır.
Ürüne bağlı olanlar
- Hafif kaşıntı ve kızarıklık
- Asit yapısındaki ürünlerde uygulama sırasında ağrı; seans sonrası aşırı ağrı duyarlılığı
- Kortikosteroid içeren uygulamalarda deride incelme (atrofi) ve renk değişikliği
Uygulama şekline bağlı olanlar
- Ödem, ağrı ve hassasiyet
- Ürünün fazla miktarda kullanılmasına bağlı ağrı
- Hijyen kurallarına uyulmaması durumunda bölgesel enfeksiyon
Enjeksiyon girişine bağlı olanlar
- Kanama, ağrı ve hassasiyet
- Uygulama sonunda ciltte hassasiyet
Nadir görülen ve müdahale planı önceden belirlenmiş durumlar
- Alerjik reaksiyon
- Enfeksiyon
- Doku ölümü (dermal nekroz)
- Vazovagal senkop (bayılma)
- Kan basıncı yüksekliği
- 72 saati aşan veya aşırı ödem
Sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterir.
Ne zaman beklemeden başvurulmalı?
Bu belirtileri tedavi sürecinde yaşarsanız beklemeden hekiminizle iletişime geçiniz:
- Parmaklarda uyuşma, güç kaybı veya hareket kısıtlılığı
- Elde artan kızarıklık, ısı artışı, şişlik veya akıntı
- Yüksek ateş
- 72 saati aşan veya giderek artan ödem
- Ciltte yayılan morarma
- Yüzük veya bilekliğin sıkışması
- Yaygın döküntü, kaşıntı
Elde yayılan kızarıklık ile ateşin birlikte görülmesi, nefes darlığı, yüzde veya dilde şişme, bilinç değişikliği veya ciltte beyazlaşmada doğrudan acil servise başvurunuz.
Sık sorulan sorular
Ellerimdeki lekeler için uygun mu?
Önce lekenin niteliği değerlendirilir. Yeni çıkan, büyüyen, rengi veya sınırı değişen bir leke varsa dermatoloji değerlendirmesi gerekir; bu uygulama o değerlendirmenin yerine geçmez.
Elin üstündeki damarlar için bir şey yapılıyor mu?
Bu uygulama cildin durumuna yöneliktir; yüzeysel damarların görünümünü değiştirmeyi amaçlamaz. Uygulama sırasında bu damarlar gözetilerek çalışılır.
El mezoterapisinde kaç seans gerekir?
Önceden net bir sayı verilemez. Kılavuz, ağrı yönetimi dışındaki uygulamalarda seans aralıklarının 1 ile 3 hafta arasında olduğunu belirtir.
Uygulama sonrası ellerimi yıkayabilir miyim?
Uygulama günü elleri sık yıkamaktan, deterjanla temastan ve eldivensiz temizlik işinden kaçınmanız önerilir. Ne zaman normale dönebileceğiniz uygulama sonunda size söylenir.
Meme ameliyatı geçirdim, uygulanabilir mi?
Aynı taraftaki kolda lenf ödemi riski bulunduğu için o tarafa uygulama yapılmaz. Ameliyat öykünüzü görüşmenin başında belirtiniz.
Güneş koruması neden özellikle önemli?
Eller vücudun güneşe en açık bölgelerinden biridir. Uygulama sonrası ve genel olarak bu bölgede güneş koruması, ciltteki değişikliklerin seyri açısından önem taşır.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Mezoterapi Uygulama Kılavuzu, Ankara, Haziran 2025. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Yayin/694 (yeni sekmede açılır)
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği, R.G. 28.04.2026 / 33237. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260428-2.htm (yeni sekmede açılır)
